Onunla Baş Etmek Mümkün: Huzursuz Bağırsak Sendromuna Ne İyi Gelir?

Huzursuz bağırsak sendromu diğer adıyla irritabl bağırsak sendromu (IBS) Türkiye'de her 5 kişiden birinde görülen, çoğunlukla kadınlarda rastlanan işlevsel bir hastalık. Hastalığın sebebi bilinmediği gibi kesin bir tedavisi de yok. Ancak bu gözünüzü korkutmasın, zira huzursuz bağırsak sendromu bağırsaklara kalıcı zarar vermiyor, kanamaya yol açmıyor ve kansere dönüşmüyor. Ancak bu hastalığa sahip kişilerin hayat kalitesi çokça düşüyor ve kişi kendini günlük hayatta asla rahat hissedemiyor.

En belirgin belirtisi karın bölgesinde hissedilen kramplı ağrılar olan huzursuz bağırsak sendromunda kişi dönüşümlü olarak ishal ve kabız oluyor, sürekli şişkinlik hissediyor; stres ve tüketilen bazı besinler bu şikayetleri artırıyor.

Gelin öyleyse hep beraber "Huzursuz bağırsak sendromu nedir, belirtileri nedir?", "Huzursuz bağırsak sendromuna ne iyi gelir?" sorularının cevaplarını inceleyelim.

İçindekiler

• Huzursuz bağırsak sendromu nedir?

Huzursuz bağırsak sendromu (IBS), bağırsaklarda sık görülen bir fonksiyonel sindirim bozukluğudur. IBS, sindirim sistemi üzerindeki sinirlerin anormal çalışmasından kaynaklanır ve semptomları genellikle karın ağrısı, şişkinlik, gaz, kabızlık veya ishal gibi sindirim rahatsızlıklarını içerir.

IBS'nin belirtileri kişiden kişiye değişebilir ve semptomlar zaman zaman kötüleşip iyileşebilir. Stres, yiyecek alerjileri veya intoleransları, hormonal değişiklikler ve bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlikler gibi çeşitli faktörler IBS semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.

• Huzursuz bağırsak sendromu neden olur?

Huzursuz bağırsak sendromunun (IBS) kesin nedeni bilinmemektedir, ancak bir dizi faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı düşünülmektedir. İBS'nin oluşumunda rol oynayan bazı potansiyel faktörler şunlardır:

• Bağırsak hareketlerinde anormaliteler: Bağırsak hareketlerindeki anormallikler, IBS semptomlarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu anormallikler, bağırsakların normalden daha hızlı veya daha yavaş çalışması şeklinde olabilir.
• Bağırsak sinir sistemi sorunları: Bağırsaklar, beyinle bağlantılı bir sinir ağı olan enterik sinir sistemi tarafından kontrol edilir. IBS'ye sahip bireylerde, bağırsaklardaki sinirlerin normalden farklı çalıştığı düşünülmektedir.
• Bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlikler: Bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlikler veya bağırsak florasındaki değişiklikler, IBS semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
• Bağışıklık sistemi reaksiyonları: Bağırsakların çevresindeki bağışıklık hücreleri, IBS semptomlarına neden olabilecek bağışıklık sistemi reaksiyonlarına katkıda bulunabilir.
• Stres ve psikolojik faktörler: Stres, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik faktörler, IBS semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir. Bununla birlikte, stresin IBS'nin nedeni olduğunu kanıtlayan kesin bir bağlantı yoktur, ancak stresin semptomları kötüleştirebileceği bilinmektedir.

Bu faktörlerin her biri, IBS semptomlarının gelişimine katkıda bulunabilir, ancak IBS'nin tam nedeni net değildir ve her bireyin durumu farklı olabilir.

• Huzursuz bağırsak sendromun (İrritabl bağırsak sendromu) belirtileri nelerdir?

Huzursuz bağırsak sendromunun belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterse de çoğunlukla rastlanan belirtileri şöyle:

• Alt karın bölgesinde hissedilen şiddetli ağrı, kramp. Bu ağrılar tuvalete çıkma, gaz çıkarma sonucu geçse de bu genelde kısa sürelidir.
• Sürekli gaz hali, karında göze çarpar derecede şişkinlik.
• Dönüşümlü olarak, hatta bazen aynı anda ishal ve kabız. Sabah kabızken akşam aniden ishal olabilir, ertesi sabah yine kabız olabilirsiniz.
• Dışkılama sıklığında radikal değişiklikler. (3 günde bir, 5 günde bir gibi...)
• Tuvalete çıktıktan sonra bile bağırsakların yeterince boşalmadığı hissi.
• Halsizlik, mide bulantısı, kusma hissi.
• Yemeklerden hemen sonra aşırı şişkinlik ve aniden gelen kramplar.
• Stresle birlikte karnın alt kısmında oluşan kramplar.

Sebebi tam bilinemeyen huzursuz bağırsak sendromu teşhisi için doktorunuz öncelikle tam tıbbi hikayenizi dinleyip dışkı örneği başta olmak üzere çeşitli testler yapmak durumunda. Bu yüzden bu belirtilerin birçoğu sizde varsa ilk fırsatta doktorunuza görünmelisiniz.

• Huzursuz bağırsak sendromuna (İrritabl bağırsak sendromuna) ne iyi gelir?

Huzursuz bağırsak sendromu (İrritabl bağırsak sendromu - IBS) olan bazı insanlar için bazı yiyecekler semptomları tetikleyebilirken, diğerleri semptomları hafifletebilir veya kontrol altına alabilir. Ama dediğimiz gibi her hastanın hikayesi farklı olabileceği için beslenmenizi değiştirmeden önce mutlaka doktorunuza görünmelisiniz.

IBS semptomlarını hafifletebilecek bazı yiyecekler şunlar olabilir:

• Yüksek lifli yiyecekler: Yulaf ezmesi, esmer pirinç, kepekli ekmek, meyve ve sebzeler gibi yüksek lifli yiyecekler, sindirim sistemini düzenleyebilir ve bağırsak hareketlerini kolaylaştırabilir.

• Probiyotikler: Yoğurt, kefir, lahana turşusu ve fermente sebzeler gibi probiyotik içeren yiyecekler, bağırsak sağlığını destekleyebilir ve sindirim sorunlarını hafifletebilir. 

• Balık ve tavuk: Yağsız protein kaynakları olan balık ve tavuk, sindirim sistemi üzerinde hafif etkileri olan sağlıklı seçeneklerdir.

• Zencefil: Zencefil, mide bulantısını hafifletebilir ve sindirim sistemini rahatlatabilir. Taze zencefil çayı veya yemeklerde kullanarak faydalanılabilir.

• Nane çayı: Nane çayı, sindirimi kolaylaştırabilir, mide kramplarını hafifletebilir ve gazı azaltabilir.

• Yumuşak meyveler ve sebzeler: Muz, avokado, pişmiş havuç veya kabak gibi yumuşak ve sindirimi kolay meyve ve sebzeler, IBS semptomlarını hafifletebilir.

• Su: Yeterli miktarda su içmek, sindirim sistemini nemli tutabilir ve dengede tutabilir.

Huzursuz bağırsak sendromu hastaları (İBS) neler yiyebilir?

• Meyve ve sebzeler (Narenciye hariç)
• Tahıllar
• Bitkisel çaylar
• Tavuk
• Balık
• Patates
• Doğal probiyotik yoğurt
• Çekirdek, keten tohumu, susam
• Bol su

Huzursuz bağırsak sendromu hastaları (İBS) neler yememeli?

• Peynir, süt
• Kafein içeren içecekler ( Çay, kahve, kola)
• Çikolata
• Aşırı şekerli, çok yağlı, aşırı baharatlı, kızartılmış yiyecekler
• Kırmızı et
• Kuru meyve
• Alkollü içecekler
• Beyaz ekmek, beyaz makarna, bisküviler, kurabiyeler, kekler, börekler gibi buğdaydan yapılmış ürünler